En - The dictionary is also context-based and is constantly updated.
Zonê Ma/Kırmancki is not kurdish or zazaish/zazaki! (political classification, it was misrepresented in political and nationalist circles).
It is an endangered language (vulnerable). In terms of identity name, the political and nationalist Zazas claim in the Dersim (or Dêsim) University, Wikipedia, in the linguistic classification designation as well as in their own organization founded Zaza-Der
Societies, Zonê Ma/Kırmancki is Zazaki and their speaker Zazas. It is, however, a identiy-designation , dialect- and standard language-fictions, circulated for its own benefit,
as well as factually unsubstantiated allegations. This hypothesis is not based on history- and languageresearch based on a pluralistic understanding, nor on a historical process based on the past under the names
Zaza/Zazaki. Nor is it based on an identity and language designation that emerged through a historical process based on a common "National Building". The new written language is still in a state of development
with different language and identity names in the pre-nation stage. At this stage, the development of language, and then the historical linguistic development process is important and to take into account.
The same attitude also takes place on the part of the kurdish nationalists, who claim that Zonê Ma/Kırmancki is kurdish and their dialect.
In both cases they are politically and nationalistically motivated false and untrue statements.
There are no texts from Kurdish and Kırmancki (Zazaki, Dimilki) before the 16th century. Current evaluations are based on the last 500 years. In order to assess the kinship, it is essential to be able to speak the
following languages: Modern Iranian languages, Middle Persian, Parthian. Standardization is a lengthy process and can take a long time. The ethnicity depends not only on the language, but also culture,
religion, common History, origin, social behavior, social factors, etc. are also important factors.
Distribution area of Zonê Ma/Kırmancki Language (East-Turkey):
Dersim (or "Dêsım"); Erzincan: Tercan, Çayırlı; Sivas: Zara, Imranli, Kangal, Divriği; Mus: Varto; Erzurum: Hınıs, Tekman, Pasinler, Senkaya, Aşkale, çat; Bingöl: Kıgı, Karlıova; Elazıg: Centre, Karakocan;
and other (metropolitan and towns). Also in Diaspora: Austria, France, Germany, Netherlands, Switzerland, United Kingdom and other.
DEZD is an acronym for Dimili-Elewi-Zaza-Dersimi and describes a multidimensional structure where the regional, linguistic, and religious complexity and diversity of the community are inextricably and pluralistically linked as a holistic identity marker. It emphasizes the multidimensionality of identity—language, religion, ethnicity, and region—and calls for a pluralistic, decentralized perspective on language and identity. It acknowledges that a "Dersimi" or a "Dimili" shares the same linguistic and cultural roots as someone who primarily identifies as "Zaza." The emphasis on "Elewi" and "Dersimi" in the acronym DEZD does not exclude the sunni segment of the population.
The acronym unites the various facets of the community under one umbrella (four pillars), expressing the four central aspects of collective self-perception and emphasizing its distinctiveness from other ethnic identities. All four self-designations exist side by side; none is superior to the others, and diversity signifies "richness." It does not force diversity into a single ideological framework. It overcomes the name crisis. It unites the claims of two different nationalisms (Zaza and Kirmanc) on the basis of "equality."
Inclusiveness: This formulation attempts to bridge the divide between the various subgroups (whether based on religion or geography).
Demarcation: This definition emphasizes the distinctness of these groups from other ethnic identities.
D – Dimili: Represents the socio-cultural dimension of Hanafi Sunni speakers in the southern regions (e.g., Siverek, Mutki). The self-designation for the language here is Dimli.
E – Elewi: Represents the socio-cultural Alevi identity as a regional and cultural unit in areas such as Varto and Hınıs; here, Elewi is used as a specific self-designation. It is believed that "Elewi" may have its roots in ancient terms passed down through generations in oral traditions. Here, religious affiliation and origin merge into a specific identity; the language is often called Zonê Ma or Kirmancki.
Although this term is less well-documented in the wider literature, it symbolizes another facet of self-understanding. It represents internal, historically developed self-designations and local identities that help the community distinguish itself from others and emphasize its uniqueness. Elewi can be seen as an expression of a proud cultural heritage anchored in oral traditions or regional customs.
Z – Zaza: Refers to the Sunni speakers in the core area of Zaza identity (e.g., Bingöl, Palu). The language is primarily referred to as Zazaki in this context.
D – Dersimi: Marks the regional, historical, and cultural identity of the people from the Dersim region (Tunceli). This group is primarily Alevi, uses the language name Kirmancki, and represents a special self-confidence in relation to its own history and geography.
D - Das Wörterbuch ist zusätzlich kontextbasiert und wird ständig aktualisiert.
Zonê Ma/Kırmancki ist nicht kurdisch oder Zaza/Zazaki! (falsche Darstellung von politischen und nationalistischen Kreisen).
Es ist eine vom Aussterben bedrohte Sprache (potentiell gefährdet). In Bezug auf die Identitätsbezeichnung behaupten politische und nationalistische Zazas in der Dersim (oder Dêsim) Universität, Wikipedia, in der sprachlichen Klassifikationsbezeichnung sowie in eigener
Organization gegründeten Zaza-Der Vereinen Zonê Ma/Kırmancki wäre Zazaki und deren Sprecher seien Zazas. Es ist aber eine zwecks eigenem Vorteil in
Umlauf gebrachte Identitätsbezeichnung, Dialekterei und Standardsprache-Fiktionen sowie nicht belegte Behauptungen. Diese Hypothese basiert weder auf einer auf pluralistischem Verständnis beruhenden
Geschichts- und Sprachforschung, noch auf einem in der Vergangenheit beruhenden historischen Prozess unter den Bezeichnungen Zaza/Zazaki. Es basiert auch nicht auf eine Identitäts- und Sprachbezeichnung,
die durch einen geschichtlichen historischen Prozess aufrund einer gemeinsamen "National Buildung" entstanden ist. Die neue Schriftsprache ist - mit unterschiedlichen Sprach- und Identitätsbezeichnungen im
Vor-Nation-Stadium - noch in einem Entwicklungszustand. In diesem Stadium ist die Entwicklung der Sprache, und danach auch der historische sprachliche Entwicklungsprozess wichtig und mitzuberücksichtigen.
Die selbe Einstellung findet auch seitens der kurdischen Nationalisten statt, diese behaupten Zonê Ma/Kırmancki wäre kurdisch und deren Dialekt.
In beiden Fällen handelt es sich um politisch und nationalistisch motivierte falsche und unwahre Behauptungen.
Es gibt keine Texte von Kurdisch und Kırmancki (Zazaki, Dimilki) vor dem 16. Jahrhundert. Die heutigen aktuellen Bewertungen basieren auf den letzten 500 Jahren. Zur Beurteilung der Verwandtschaft muss man
unbedingt folgende Sprachen können: Heutige iranische Sprachen, Mittelpersisch, Parthisch. Die Standardisierung ist ein langwieriger Prozess und kann sehr lange dauern. Außerdem richtet sich die
ethnische Zugehörigkeit nicht nur nach der Sprache, sondern auch Kultur, Religion, gemeinsame Geschichte, Herkunft, soziales Verhalten, soziale Faktoren, etc. sind auch wichtige Faktoren.
Verbreitungsgebiet der Zonê Ma/Kırmancki Sprache (Ost-Türkei):
Dersim (oder Dêsım); Erzincan: Tercan, Çayırlı; Sivas: Zara, Imranli, Kangal, Divriği; Muş: Varto; Erzurum: Hınıns, Tekman, Pasinler, Senkaya, Aşkale, Çat; Bingöl: Kıgı, Karlıova; Elazığ: Zentrum, Karakocan; und andere (Metropolen und Städthe). Außerdem in der Diaspora: Australien, Frankreich, Deutschland, Niederlande, Schweiz, England und andere.
DEZD ist ein Akronym für Dimili-Elewi-Zaza-Dersimi und beschreibt eine mehrdimensionale Struktur, wo regionale, sprachliche und religiöse Komplexität und Diversität der Gemeinschaft als ganzheitliches Identitätsmerkmal untrennbar miteinander pluralistisch verknüpft werden. Er betont die Mehrdimensionalität der Identität: Sprache, Religion, Ethnie und Region und fordert eine pluralistische, dezentralisierte Sichtweise auf Sprache und Identität. Es erkennt an, dass ein „Dersimi“ oder ein „Dimili“ dieselbe sprachliche und kulturelle Wurzel hat wie jemand, der sich primär als „Zaza“ bezeichnet. Die Betonung von „Elewi“ und „Dersimi“ im Akronym DEZD schließt den sunnitischen Teil der Bevölkerung nicht aus.
Das Akronym vereint die verschiedenen Facetten der Gemeinschaft unter einem Dach (4 Säulen), der die vier zentralen Aspekte der kollektiven Selbstwahrnehmung zum Ausdruck bringt und betont die Eigenständigkeit gegenüber anderen ethnischen Identitäten. Alle vier Selbstbezeichnungen stehen nebeneinander, keiner steht über dem anderen, Vielfalt bedeutet „Reichtum“. Es presst die Vielfalt nicht in ein einziges ideologisches Korsett. Es überwindet die Namenskrise. Es vereint die Ansprüche zweier unterschiedlicher Nationalismen (Zaza und Kırmanc) auf der Grundlage der „Gleichheit“.
Inklusivität: Durch diese Zusammensetzung wird versucht, die Spaltung zwischen den verschiedenen Untergruppen (sei es durch Konfession oder durch Geografie) zu überbrücken.
Abgrenzung: Diese Definition unterstreicht die Eigenständigkeit gegenüber anderen ethnischen Identitäten.
D – Dimili: Repräsentiert die soziokulturelle Dimension der hanefitisch-sunnitischen Sprecher in den südlichen Gebieten (z.B. Siverek, Mutki). Die Eigenbezeichnung für die Sprache ist hier Dimli.
E – Elewi: Repräsentiert die soziokulturelle alevitische Identität als regionale und kulturelle Einheit in Gebieten wie Varto und Hınıs, hier wird Elewi als spezifische Selbstbezeichnung benutzt. Es wird vermutet, dass „Elewi“ seine Wurzeln in alten Bezeichnungen haben könnte, die über Generationen hinweg in mündlichen Traditionen überliefert wurden. Hier verschmelzen Konfession und Herkunft zu einer spezifischen Identität; die Sprache wird oft Zonê Ma oder Kirmancki genannt.
Obwohl dieser Begriff in der breiteren Literatur teilweise weniger dokumentiert ist, symbolisiert er eine weitere Facette des Selbstverständnisses. Er repräsentiert interne, historisch gewachsene Selbstbezeichnungen und lokale Identitäten, die der Gemeinschaft helfen, sich von anderen abzugrenzen und ihre Einzigartigkeit besonders hervorzuheben. Elewi kann als Ausdruck eines stolzen kulturellen Erbes gesehen werden, das in mündlichen Überlieferungen oder regionalen Traditionen verankert ist.
Z – Zaza: Bezieht sich auf die sunnitischen Sprecher im Kerngebiet der Zaza-Identität (z.B. Bingöl, Palu). Die Sprache wird hier primär als Zazaki bezeichnet.
D – Dersimi: Markiert die regional-historische und kulturelle Identität der Menschen aus dem Dersim-Gebiet (Tunceli). Diese Gruppe ist primär alevitisch, nutzt die Sprachbezeichnung Kirmancki und steht für ein besonderes Selbstbewusstsein in Bezug auf die eigene Geschichte und Geografie.
Tr - Sözlük ayrıca bir sözcüğün belirli bir bağlamda (cümle ilişkisi) nasıl kullanıldığınıda gösterir ve sürekli güncellenir.
Zonê Ma/Kırmancki kürtçe veya zaza/zazaki değildir! (siyasi ve milliyetci çevrelerin yanıltıcı yanlış bilgileridir).
Tehlike altında olan bir dildir (kırılgan). Kimlik tanımı konusunda Zaza milliyetcileri tarafından kendi çıkarı adına Dersim (veya Dêsim) Üniversitesi, Wikipedia, Dil klasifikasyonundaki isimlendirmede ve
kendi organizelerine ait Zaza-Der'ler ile bilgi kirliliği ve dayanaksız lehçe ve standard dil hipotezleri yapıyorlar. Bu hipotez çoğulcu anlayışa dayanan tarih ve dil araştırmalarına dayanmıyor, dilin Zazaki kavramı
altında geçmişe dayalı tarihsel bir sürece dayanmıyor, “Zaza/Zazaki” kavramları altında “Nation Building (kimlik-aidiyet inşaası)” gibi bir süreçden, yani tüm kesimden herhangi bir ulusal mücadeleden oluşan bir
olgudan kaynaklanmıyor, yeni yazı ise - çeşitli dil ve kimlik tanımımızın olduğu ulus-öncesi bir süreçte - daha gelişmekte olan bir süreçtedir, burada dilin gelişimi ve dilin tarihsel süreçleride önemlidir ve dikkate
alınmalıdır.
Aynı yaklaşım kürt milliyetcilerinde de var, onlarda Zonê Ma/Kırmancki'nin kürtçe lehçesi olduğunu iddia ediyorlar.
Her ikiside milliyetci ve siyasi motivasyon ile öne sürülen yanlış bilgilerdir.
16. yüzyıldan önce Kürtçe ve Kırmancki'den (Zazaki, Dimilki) hiç bir metin yok. Şimdiki değerlendirmeler son 500 yıla dayalı değerlendirmelerdir. Akrabalığı değerlendirmek için şu dilleri bilmek çok önemlidir: Modern
İran dilleri, Orta Farsça, Partça. Standardizasyon ise uzun vaadeli bir prozedur ile gelişir. Ayrıca etnik köken yalnızca dile yönlenme ile değil, aynı zamanda kültür, din, ortak tarih, köken, sosyal davranış,
sosyal faktörler de önemli faktörlerdir.
Zonê Ma/Kırmancki’nin yayılma alanı (Doğu Türkiye):
Dersim (veya “Dêsım”); Erzincan: Tercan, Çayırlı; Sivas: Zara, Imranli, Kangal, Divriği; Muş: Varto; Erzurum: Hınıs, Tekman, Pasinler, Senkaya, Aşkale, Çat; Bingöl: Kıgı, Karlıova; Elazığ: Merkez, Karakocan; ve başka (Metropoller ve Şehirler). Ayrıca Diasporada: Avustralya, Fransa, Almanya, Hollanda, İsviçre, İngiltere ve başka.
DEZD, Dimili-Elewi-Zaza-Dersimi'nin kısaltmasıdır ve topluluğun bölgesel, dilsel ve dini karmaşıklığı ve çeşitliliğinin, bütünsel bir kimlik belirleyicisi olarak ayrılmaz ve çoğulcu bir şekilde birbirine bağlı olduğu çok boyutlu bir yapıyı tanımlar. Kimliğin çok boyutluluğunu (dil, din, etnik köken ve bölge) vurgular ve dil ve kimliğe ilişkin çoğulcu, merkeziyetsiz bir bakış açısı çağrısında bulunur. Bir "Dersim'linin" veya "Dimili"nin, öncelikle kendini "Zaza" (Bingöl, Palu) olarak tanımlayan biriyle aynı dilsel ve kültürel kökleri paylaştığını kabul eder. DEZD kısaltmasındaki "Elewi" ve "Dersimi" vurgusu, nüfusun sunni kesimini dışlamaz.
Kısaltma veya akronim, topluluğun çeşitli yönlerini tek bir çatı altında (dört sütun) birleştirerek, kolektif öz algının dört temel yönünü ifade eder ve diğer etnik kimliklerden farklılığını vurgular. Dört öz tanımlama da yan yana mevcuttur, hiçbiri diğerlerinden üstün değildir ve çeşitlilik "zenginlik" olarak algılanır, çeşitliliği tek bir ideolojik çerçeveye zorlamaz. İsim krizini aşar. İki farklı milliyetçiliğin (Zaza ve Kirmanc) iddialarını "eşitlik" temelinde birleştirir.
Kapsayıcılık: Çeşitli alt gruplar arasındaki (din veya coğrafyaya dayalı olsun) bölünmeyi ortadan kaldırmaya çalışır.
Sınırlandırma: Bu tanım, diğer etnik kimliklerden farklılığını vurgular.
D – Dimli: Güney bölgelerindeki (örneğin Siverek, Mutki) hanefi sunni kesimin sosyo-kültürel boyutunu temsil eder. Burada dil için kullanılan öz adlandırma Dimli'dir.
E – Elewi: Varto ve Hınıs gibi bölgelerde bölgesel ve kültürel bir birim olarak Alevi kimliğini temsil eder; burada Elewi, özel bir öz adlandırma olarak kullanılır. "Elewi" kökeninin, nesiller boyunca sözlü geleneklerde aktarılan eski terimlere dayandığına inanılıyor. Burada dini bağlılık ve köken belirli bir kimlikte birleşiyor; dil genellikle Zonê Ma veya Kırmancki olarak adlandırılıyor.
Bu terim daha geniş literatürde daha az belgelenmiş olsa da, öz-anlayışın başka bir yönünü sembolize ediyor. Topluluğun kendisini diğerlerinden ayırt etmesine ve benzersizliğini vurgulamasına yardımcı olan içsel, tarihsel olarak gelişmiş öz-tanımlamaları ve yerel kimlikleri temsil eder. Elewi, sözlü geleneklere veya bölgesel adetlere dayanan gururlu bir kültürel mirasın ifadesi olarak görülebilir.
Z – Zaza: Zaza kimliğinin merkez bölgesindeki (örneğin Bingöl, Palu) sunni kesimi ifade eder. Dil tanımı öncelikle Zazaki dir.
D – Dersimi: Dersim bölgesindeki (Tunceli) insanların bölgesel, tarihsel ve kültürel kimliğini işaret eder. Bu grup ağırlıklı olarak Alevi kökenlidir, Kırmancki dil adını kullanır ve kendi tarihi ve coğrafyasıyla ilgili özel bir özgüvene sahiptir.
|
|
